ถ่ายยากเรื้อรัง อย่าปล่อยไว้นาน: สัญญาณเตือนที่ควรตรวจ

แบบไหนเรียกว่าท้องผูก

ท้องผูกเป็นอาการที่พบได้บ่อยและมักเริ่มจากปัจจัยในชีวิตประจำวัน แต่เมื่อถ่ายยากต่อเนื่อง อาการเปลี่ยนไปจากเดิม หรือมีสัญญาณผิดปกติร่วมด้วย ไม่ควรแก้ด้วยผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอย่างเดียว เพราะท้องผูกอาจมีมากกว่าหนึ่งสาเหตุ

ลักษณะที่พบบ่อย ได้แก่ ถ่ายน้อยกว่าสามครั้งต่อสัปดาห์ อุจจาระแข็ง แห้ง หรือเป็นก้อน ต้องเบ่งมาก เจ็บขณะถ่าย หรือรู้สึกว่ายังถ่ายไม่หมด บางคนถ่ายทุกวันแต่ยังเข้าข่ายได้หากต้องเบ่งมากและอุจจาระแข็ง

อาการอาจเริ่มจากกินไฟเบอร์น้อย ดื่มน้ำไม่เหมาะสม เคลื่อนไหวน้อย กลั้นอุจจาระ หรือกิจวัตรเปลี่ยน ยาหลายชนิดก็ทำให้ท้องผูกได้ เช่น ยาแก้ปวดบางกลุ่ม ธาตุเหล็ก ยาลดกรดบางชนิด และยาที่มีผลต่อระบบประสาท จึงควรทบทวนยากับแพทย์หรือเภสัชกรแทนการหยุดยาเอง

ปล่อยไว้นานอาจเกิดภาวะแทรกซ้อน

การเบ่งซ้ำ ๆ และอุจจาระแข็งอาจสัมพันธ์กับริดสีดวงทวารหรือแผลปริบริเวณทวารหนัก ในบางรายอุจจาระอาจอัดแน่นจนขับออกเองลำบาก อย่างไรก็ตาม ข้อความเหล่านี้ไม่ควรถูกใช้เพื่อสร้างความกลัวหรือสรุปว่าผลิตภัณฑ์ใดป้องกันภาวะแทรกซ้อนได้

เริ่มดูแลอย่างเป็นขั้นตอน

เพิ่มอาหารที่มีไฟเบอร์ทีละน้อย ดื่มของเหลวตามความเหมาะสม เคลื่อนไหวร่างกาย และลองเข้าห้องน้ำในเวลาเดิม โดยเฉพาะหลังอาหาร ไม่ควรกลั้นเมื่อรู้สึกอยากถ่าย หากใช้ผลิตภัณฑ์เสริมไฟเบอร์หรือยาระบาย ควรอ่านฉลากและปรึกษาเภสัชกรเมื่อมีโรคประจำตัว ใช้ยาอื่น หรือต้องใช้ต่อเนื่อง

สัญญาณที่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์หากดูแลตนเองแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือมีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่หรือไส้ตรง ควรรับการประเมินเร็วเมื่อมีเลือดออกทางทวารหรือเลือดในอุจจาระ ปวดท้องต่อเนื่อง ผายลมไม่ได้ อาเจียน ไข้ ปวดหลังส่วนล่าง หรือน้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ

หากท้องปวดมาก ท้องบวมขึ้น อาเจียน และไม่สามารถผายลมหรือถ่ายได้ ควรขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที เพราะไม่ใช่สถานการณ์ที่ควรเพิ่มไฟเบอร์หรือรอดูผลจากผลิตภัณฑ์

สรุป

ท้องผูกเรื้อรังควรหาสาเหตุและสังเกตสัญญาณเตือน การปรับอาหารและกิจวัตรช่วยได้ในหลายกรณี แต่ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ควรถูกนำเสนอว่าใช้รักษาท้องผูกหรือป้องกันภาวะแทรกซ้อนได้

แหล่งข้อมูลสำหรับอ่านเพิ่มเติม

NIDDK — Symptoms & Causes of Constipation: https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/constipation/symptoms-causes, NIDDK — Treatment for Constipation: https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/constipation/treatment